{"id":1000009196,"date":"2025-05-06T11:22:03","date_gmt":"2025-05-06T11:22:03","guid":{"rendered":"https:\/\/somalistream.com\/som\/?p=1000009196"},"modified":"2025-05-14T16:38:05","modified_gmt":"2025-05-14T16:38:05","slug":"caddaaladda-tiirka-dowladnimo-iyo-furaha-badbaadada-dalka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/somalistream.com\/som\/2025\/05\/06\/caddaaladda-tiirka-dowladnimo-iyo-furaha-badbaadada-dalka\/","title":{"rendered":"Caddaaladda, Tiirka Dowladnimo iyo Furaha Badbaadada Dalka"},"content":{"rendered":"<div class=\"initial-letter\"><p class=\"s3\"><strong><span class=\"s4\">W\/Q: Kornayl <\/span>\u00a0<span class=\"s4\">Cabdullaahi<\/span> <span class=\"s4\">Daahir<\/span>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Qof kasta oo mas\u2019uul ah<\/span><span class=\"s5\">,<\/span><span class=\"s5\"> ha ahaado hoggaan sare ama mid heer hoose<\/span><span class=\"s5\">, <\/span><span class=\"s5\">waxaa waajib ku ah inuu<\/span> <span class=\"s5\">fahmo in dowlad kasta lagu dhiso ama lagu burburin karo hal eray: Caddaalad. Wax kasta oo dunida yaal waxay maraan labo waddo midkood: in ay kobcaan ama ay burburaan<\/span><span class=\"s5\">, <\/span><span class=\"s5\">marka laga reebo caddaaladda. Caddaaladdu waa tiirka kaliya ee joogto ah; iyadu waxay horseed u tahay xasillooni, barwaaqo, iyo badbaado qaran. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Marka aad si dhab ah u eegto xaaladda maanta ee dowladaha Muslimiinta, waxaad si cad u arkaysaa in inta badan ay burbursan yihiin. Burburkaa uma dhicin awood darro ee waxaa keen<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">y caddaalad la\u2019aan. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Shaykhul Islaam Ibn Taymiyyah (\u0631\u062d\u0645\u06be \u0627\u0644\u0644\u0647) wuxuu yiri:<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">\u201d\u0627\u0655<\/span><span class=\"s4\">\u0646 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u06cc\u0646\u0635\u0631 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u0629 \u0627\u0644\u0639\u0627\u062f\u0644\u0629 \u0648\u0644\u0648 \u0643\u0627\u0646\u062a \u0643\u0627\u0641\u0631\u0629\u060c \u0648\u0644\u0627 \u06cc\u0646\u0635\u0631 \u0627\u0644\u062f\u0648\u0644\u0629 \u0627\u0644\u0638\u0627\u0644\u0645\u0629 \u0648\u0644\u0648 \u0643\u0627\u0646\u062a \u0645\u0633\u0644\u0645\u0629\u201c<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">\u201cIlaahay wuu u gargaaraa dowlad caddaalad ah xitaa haddii ay gaal tahay, umana gargaaro dowlad dulmi ku dhisan xitaa haddii ay Muslim tahay.\u201d <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><strong><span class=\"s4\">Dardaaran <\/span><span class=\"s4\">ku<\/span> <span class=\"s4\">Socda<\/span> <span class=\"s4\">Dowladda<\/span> <span class=\"s4\">Federaalka<\/span><\/strong><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Shacabkeenna Soomaaliyeed wuxuu la daalaa dhacayaa dagaal adag oo ay kula jiraan kooxaha<\/span> <span class=\"s5\">argagixisada ee Al-Shabaab<\/span><span class=\"s5\">,<\/span> <span class=\"s5\">k<\/span><span class=\"s5\">uwaas oo dilaya dadka iyag<\/span><span class=\"s5\">a <\/span><span class=\"s5\">oo aan kala soocayn<\/span><span class=\"s5\">; <\/span><span class=\"s5\">waayeel, carruur, dumar, culimo iyo arday ba. Shacabkan dhibban ha u ugu sii darina dulmi kale oo caddaalad la\u2019aan ah. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Haddii dowladdu rabto in Ilaahay la garab galo dagaalka ay kula jirto argagixisada, waa in ay caddaaladda hormuud ka dhigtaa. Haddii kale, Ilaahay uma kala hiilin doono labada dhinac, Argagixiso dhiigga shacabka daadinaysa iyo dowlad aan caddaalad falin. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Waxaa hubaal ah in hadii <\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">an cadaladda laga shaq<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">ynin il<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">ahay in<\/span><span class=\"s5\"> u<\/span><span class=\"s5\">usan u kala hii<\/span><span class=\"s5\">l<\/span><span class=\"s5\">lin doonin laba <\/span><span class=\"s5\">q<\/span><span class=\"s5\">olo oo midina cad<\/span><span class=\"s5\">da<\/span><span class=\"s5\">alad da<\/span><span class=\"s5\">r<\/span><span class=\"s5\">ro ka shaqeenaysa midna <\/span><span class=\"s5\">k<\/span><span class=\"s5\">a shaqeenaysa <\/span><span class=\"s5\">m<\/span><span class=\"s5\">iirashada dhiiga shacabka iyo <\/span><span class=\"s5\">boobka<\/span><span class=\"s5\"> hantida masaakiinta Soomaliyeed ee Baadiyaha iyo Magaaloyinka ku nool. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Dowlada si uu ila<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">hay ugu hiil<\/span><span class=\"s5\">l<\/span><span class=\"s5\">iyo waa inay saxdaa oo ay <\/span><span class=\"s5\">h<\/span><span class=\"s5\">ad<\/span><span class=\"s5\">d<\/span><span class=\"s5\">a ka shaqaysaa cadaaladda.<\/span> <span class=\"s5\">Cad<\/span><span class=\"s5\">da<\/span><span class=\"s5\">aladu ma ahan in <\/span><span class=\"s5\">w<\/span><span class=\"s5\">ax wayn la qabto ama wax wayn laga fikiro ee waxa yar ee a<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">d haysato ayaa ca<\/span><span class=\"s5\">d<\/span><span class=\"s5\">d<\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">alad loo sameeyaa xitaa laba qof <\/span><span class=\"s5\">Alle<\/span><span class=\"s5\"> haka dhigee cad<\/span><span class=\"s5\">da<\/span><span class=\"s5\">alad ayaa lagu kala <\/span><span class=\"s5\">x<\/span><span class=\"s5\">ukumiyaa sidaa awgeed Dowladda waa inay Hadaf ka dhigataa cad<\/span><span class=\"s5\">da<\/span><span class=\"s5\">aladda si <\/span><span class=\"s5\">Alle <\/span><span class=\"s5\">ugu hii<\/span><span class=\"s5\">l<\/span><span class=\"s5\">liyo<\/span><span class=\"s5\">,<\/span><span class=\"s5\"> ugana adkaato A<\/span><span class=\"s5\">rgagixisada <\/span><span class=\"s5\">a<\/span><span class=\"s5\">rxanka daran ee Al <\/span><span class=\"s5\">S<\/span><span class=\"s5\">habaab. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Imaam Al-Ghazali (\u0631\u062d\u0645\u06be \u0627\u0644\u0644\u0647) wuxuu si cajiib ah u tilmaamay sida ay caddaaladdu u tahay tiirka ay dowladnimadu ku taagan tahay:<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Dowlad hogaamiye la\u2019aan ma jirto<\/span><span class=\"s5\">.<\/span> <span class=\"s4\">\u2013 \u0644\u0627 \u062f\u0648\u0644\u0629 \u0628\u0644\u0627 \u0627\u0655\u0645\u0627\u0631\u0629\u201c<\/span><\/p>\n<p class=\"s6\"><span class=\"s5\">Hogaaminnaa ciidan la\u2019aan ma shaqeyso<\/span><span class=\"s5\">.<\/span><span class=\"s5\"> \u2013 <\/span><span class=\"s4\">\u0648\u0644\u0627 \u0627\u0655\u0645\u0627\u0631\u0629 \u0628\u0644\u0627 \u062c\u0646\u062f<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">Ciidanna hanti la\u2019aan ma shaqeeyo<\/span><span class=\"s5\">. <\/span><span class=\"s5\">\u2013 <\/span><span class=\"s4\">\u0648\u0644\u0627 \u062c\u0646\u062f \u0628\u0644\u0627 \u0645\u0627\u0644<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">Hantina ganacsi la\u2019aan lama helayo<\/span><span class=\"s5\">.<\/span><span class=\"s5\"> \u2013 <\/span><span class=\"s4\">\u0648\u0644\u0627 \u0645\u0627\u0644 \u0628\u0644\u0627 \u062a\u062c\u0627\u0631\u0629<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">Ganacsina lama helo haddii caddaalad la\u2019aan jirto<\/span><span class=\"s5\">. <\/span><span class=\"s5\">\u2013 <\/span><span class=\"s4\">\u0648\u0644\u0627 \u062a\u062c\u0627\u0631\u0629 \u0628\u0644\u0627 \u0639\u062f\u0644 <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><strong><span class=\"s4\">Aas-aaska dowladnimo waa caddaalad<\/span><\/strong><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Tusaale kale oo muhiim ah ayaa kasoo horjeeda waqtigii Cumar bin Cabdulcasiis<\/span> <span class=\"s5\">(RC )<\/span> <span class=\"s5\">markaas oo mid ka mid ah wakiilladiisii gobollada uu warqad u soo diray isag<\/span><span class=\"s5\">a <\/span><span class=\"s5\">oo ka cabanaya tuugada ku badan magaalada. Wuxuu codsaday in uu dhiso gidaarro difaac ah. Cumar wuxuu ugu jawaabay: \u201d\u062d\u0635\u0646\u06be\u0627 \u0628\u0627\u0644\u0639\u062f\u0644 \u0644\u0627 \u0628\u0627\u0644\u062d\u062c\u0627\u0631\u0629<\/span><span class=\"s5\">\u201d <\/span><span class=\"s5\">Ku difaac magaaladaada caddaalad, ha ku difaacin dhagax.\u201d Caddaaladdu waxay keentaa xasillooni, amni, iyo barwaaqo. Balse xoolo, ciidan iyo xeer kastaba ma keenaan caddaalad haddii hoggaan la\u2019aanta iyo dulmigu ay joogaan. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Ilaahay wuxuu Qur\u2019aanka ku sheegay:<\/span> <span class=\"s7\">\u0648\u064e\u0636\u064e\u0631\u064e\u0628\u064e<\/span> <span class=\"s7\">\u0671\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f<\/span> <span class=\"s7\">\u0645\u064e\u062b\u064e\u0644\u064b\u0627<\/span> <span class=\"s7\">\u0642\u064e\u0631\u0652\u064a\u064e\u0629\u064b<\/span> <span class=\"s7\">\u0643\u064e\u0627\u0646\u064e\u062a\u0652<\/span><span class=\"s7\">\u0621\u064e\u0627\u0645\u0650\u0646\u064e\u0629\u064b<\/span> <span class=\"s7\">\u0645\u0651\u064f\u0637\u0652\u0645\u064e\u0626\u0650\u0646\u0651\u064e\u0629\u064b<\/span> <span class=\"s7\">\u064a\u064e\u0623\u0652\u062a\u0650\u064a\u0647\u064e\u0627<\/span> <span class=\"s7\">\u0631\u0650\u0632\u0652\u0642\u064f\u0647\u064e\u0627<\/span> <span class=\"s7\">\u0631\u064e\u063a\u064e\u062f\u064b\u0627<\/span> <span class=\"s7\">\u0645\u0651\u0650\u0646<\/span> <span class=\"s7\">\u0643\u064f\u0644\u0651\u0650<\/span> <span class=\"s7\">\u0645\u064e\u0643\u064e\u0627\u0646\u064d\u06e2<\/span> <span class=\"s7\">\u0641\u064e\u0643\u064e\u0641\u064e\u0631\u064e\u062a\u0652<\/span> <span class=\"s7\">\u0628\u0650\u0623\u064e\u0646\u0652\u0639\u064f\u0645\u0650<\/span> <span class=\"s7\">\u0671\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650<\/span> <span class=\"s7\">\u0641\u064e\u0623\u064e\u0630\u064e\u0670\u0627\u0642\u064e\u0647\u064e\u0627<\/span> <span class=\"s7\">\u0671\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f <\/span><span class=\"s7\">\u0644\u0650\u0628\u064e\u0627\u0633\u064e<\/span> <span class=\"s7\">\u0671\u0644\u0652\u062c\u064f\u0648\u0639\u0650<\/span> <span class=\"s7\">\u0648\u064e\u0671\u0644\u0652\u062e\u064e\u0648\u0652\u0641\u0650<\/span> <span class=\"s7\">\u0628\u0650\u0645\u064e\u0627<\/span> <span class=\"s7\">\u0643\u064e\u0627\u0646\u064f\u0648\u0627\u0652<\/span> <span class=\"s7\">\u064a\u064e\u0635\u0652\u0646\u064e\u0639\u064f\u0648\u0646\u064e<\/span><span class=\"s5\">. Alle<\/span><span class=\"s5\"> wuxuu tusaale u soo qaatay tuulo nabad ah oo xasil<\/span><span class=\"s5\">l<\/span><span class=\"s5\">oon, rizqi badanna uga iman jiray meel walba&#8230;\u201d<\/span><span class=\"s5\"><br \/>\n<\/span><span class=\"s5\">(Surat An-Nahl: 112)<\/span><span class=\"s5\">.<\/span><span class=\"s5\"> Qaran aan xasillooni iyo caddaalad lahayn, barwaaqo ma helo. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><strong><span class=\"s4\">Gunaanad<\/span><span class=\"s4\">:<\/span><\/strong><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s5\">Waa waajib saaran dowladda iyo mas\u2019uul kasta in uu ilaaliyo caddaaladda<\/span> <span class=\"s5\">si uu u helo barakeynta<\/span> <span class=\"s5\">Alle, kalsoonida shacabka, iyo guul siyaasadeed. Caddaaladdu waa tiirka nolosha. Haddii ay lunto, waxaa luma dowladnimada, amniga, iyo aayaha jiilka cusub. <\/span><\/p>\n<p><em><strong>Kornayl Cabdalla Daahir Cabdullaahi waa sarkaal sare iyo khabiir amni oo muddo dheer kasoo shaqeynayay arrimaha amniga iyo la dagaallanka argagixisada.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\/Q: Kornayl \u00a0Cabdullaahi Daahir\u00a0 Qof kasta oo mas\u2019uul ah, ha ahaado hoggaan sare ama mid heer hoose, waxaa waajib ku ah inuu fahmo in dowlad kasta lagu dhiso ama lagu burburin karo hal eray: Caddaalad. Wax kasta oo dunida yaal waxay maraan labo waddo midkood: in ay kobcaan ama ay burburaan, marka laga reebo caddaaladda. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1000009161,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1000009196","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aragtida"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000009196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1000009196"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000009196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1000009244,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000009196\/revisions\/1000009244"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1000009161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1000009196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1000009196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/somalistream.com\/som\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1000009196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}